Historia i Motywacje

 

Kierownik 

dr hab. Michał Bilewicz, prof. UW

prof. Immo Fritsche

 

Lata realizacji

2016-2019

 

Fundator

Narodowe  Centrum Nauki

Deutsche Forschungsgemeinschaft


Opis

Polsko-niemicki projekt Beethoven "Historia i Motywacje. Wpływ motywacji psychologicznych na społeczne reprezentacje przeszłości" jest realizowany przez zespół Centrum Badań nad Uprzedzeniami we współptacy z naukowcami z Uniwersytetu w Lipsku. Celem projektu jest rozpoznanie motywacyjnych uwarunkowań reprezentacji historii. Chcemy zrozumieć, jak różne wizerunki grupy własnej (rola historycznych ofiar, rola sprawców, rola ratujących i biernych świadków) mogą odpowiadać na konkretne potrzeby psychologiczne, takie jak potrzeba sprawstwa i kontroli bądź potrzeba przynależności do moralnej wspólnoty. Zamierzamy rozszerzyć rozumienie skrzywień i tendencyjności w percepcji historycznej jako wynikających z bieżących motywacji - zarówno indywidualnych, jak i kolektywnych (grupowych). 

 

W wyniku prowadzonych badań opracowany zostanie nowy paradygmat w psychologii pojednania. Dotychczasowe badania w tym obszarze (m.in. Nadler i Shnabel, 2008) zwracały uwagę na to, jak reprezentacje historii zagrażają potrzebom psychologicznym – i jak członkowie grup zaspokajają te potrzeby. Chcemy zrozumieć, w jaki sposób reprezentacje historii zaspokajają bieżące potrzeby psychologiczne. Rozstrzygnięcia w tym obszarze pozwolą nie tylko rozwinąć teorię psychologiczną, lecz również pomogą autorom podręczników, muzealnikom, oraz osobom zajmującym się polityką historyczną w zrozumieniu motywacji stojących często za zniekształceniami reprezentacji historycznych. Może przyczynić się to do poprawy jakości nauczania i propagowania historii w Polsce oraz Niemczech.

 

Projekt integruje dwa obszary badań – motywacje społeczne oraz badania nad psychologią pamięci zbiorowej. Jest to możliwe dzięki współpracy niemieckiego ośrodka specjalizującego się w badaniach motywacji (zespół prof. Fritsche położył podwaliny pod teorię grupowego odzyskiwania kontroli) oraz ośrodka specjalizującego się w badaniach psychologii pamięci zbiorowej (zespół dr hab. Bilewicza prowadzi od lat badania w tym obszarze). Jednocześnie badania dotyczące historycznych ról sprawców/świadków/ofiar mogą być skutecznie prowadzone wyłącznie w krajach, w których tego typu narracje historyczne są wysoce dostępne. Unikalny status Polski i Niemiec, jako państw o odmiennej przeszłości czyni prawomocnym stawianie pytań o przyczyny konkretnych zniekształceń w reprezentacjach przeszłości.