Moderatory i mechanizmy reaktywnego i proaktywnego zbiorowego działania

Kierownik 

mgr Paulina Górska

 

Lata realizacji

2014-2016

 

Fundator

Narodowe Centrum Nauki (Preludium)

 

Opis

Głównym celem niniejszego projektu jest sprawdzenie na gruncie psychologicznym zasadności podziału na reaktywne i proaktywne zbiorowe działanie. Typologia ta została wprowadzona na polu socjologii historycznej (Tilly, 1976), a w ramach psychologii była jedynie sygnalizowana. Reaktywne zbiorowe działanie odnosi się do czynności podejmowanych w celu odzyskania tudzież utrzymania utraconego lub zakwestionowanego statusu grupy własnej. Katalizatorem tego rodzaju zaangażowania jest rzeczywista strata doświadczana przez grupę własną lub zagrożenie taką stratą. Proaktywne zbiorowe działanie jest natomiast nakierowane na osiągnięcie przez grupę wyższego statusu, którym nie cieszyła się ona nigdy przedtem. Ten rodzaj aktywności poprzedzany jest

przez okres stabilnego statusu grupy własnej.

 

Hipotezy zawarte w projekcie zostały sformułowane w oparciu o koncepcję perspektyw czasowych, teorię perspektywy, dwuścieżkowy model zbiorowego działania oraz model radykalnego zbiorowego działania. Wspólnym mianownikiem przedstawionych hipotez jest przypuszczenie, iż reaktywne i proaktywne zbiorowe działanie to dwa psychologicznie różne zjawiska, odmienne pod względem moderatorów i zaangażowanych w nie mechanizmów. Jako moderatory wpływu sytuacji straty lub stabilizacji na intencje zbiorowego działania postulowane są perspektywy czasowe. Jedna z hipotez szczegółowych głosi, że w sytuacji stabilizacji osoby posiadające wysoką przyszłą orientację czasową wykazują wyższe intencje włączenia się w działanie na rzecz grupy własnej niż osoby o niskim nasileniu tej orientacji. Jako mediatory relacji między sytuacją grupy własnej (strata/stabilność) a intencjami zaangażowania się w zbiorowe działanie postulowane są natomiast zmiana poziomu ryzyka wiązanego z danym działaniem, skuteczność grupy własnej, złość wobec grupy obcej i pogarda wobec grupy obcej. Zgodnie z jedną z przedstawionych hipotez pozytywna zależność pomiędzy sytuacją straty a intencjami zaangażowania mediowana jest przez spadek postrzeganego ryzyka łączącego się z zaangażowaniem. Przypuszcza się również, że w porównaniu ze stabilną sytuacją grupy własnej intencje zbiorowego działania w sytuacji straty są silniej przewidywane przez emocje wobec grupy obcej niż przez postrzeganą skuteczność grupy własnej. 

 

W ramach projektu zaplanowano 8 badań - 5 eksperymentów, 2 badania korelacyjne i meta-analizę wyników dotychczasowych badań.