Seminarium CBU

 

Zapraszamy do udziału w comiesięcznym seminarium Psychologia Stereotypów, Uprzedzeń i Stosunków Międzygrupowych organizowanym przez Centrum Badań nad Uprzedzeniami UW.

Spotkania są poświęcone najnowszym badaniom dotyczącym stereotypów, uprzedzeń, konfliktów międzygrupowych, psychologicznych uwarunkowań postaw ksenofobicznych, jak również problematyce otwartości, tolerancji i możliwości zmiany postaw międzygrupowych. Autorami wystąpień są zarówno psychologowie społeczni, jak i przedstawiciele innych dyscyplin zajmujących się interesującym nas obszarem. Seminarium stanowi przestrzeń interdyscyplinarnego kontaktu badaczy z różnych dziedzin oraz studentów i doktorantów zajmujących się dyscyplinami powiązanymi z tematyką stereotypów, uprzedzeń i stosunków międzygrupowych.

Spotkania odbywają się raz w miesiącu, w piątki o godzinie 15.15 - 16.45. Osoby, które chcą  uczestniczyć w seminarium, prosimy o kontakt mailowy cbu@psych.uw.edu.pl

 

Na Seminariach CBU wystąpili:

 

2015/2016

 

16 października 2015: Laura De Guissmé (Université Libre de Bruxelles), "Competition over collective victimhood recognition: When perceived lack of recognition for past victimization induces negative attitudes towards another victimized group"

 

So far, competitive victimhood has mainly been studied by social psychologists in contexts in which two groups that were involved in the same conflict compete over the severity of their respective sufferings (Noor, 2008). However, several societal instances of competition between victim groups that did not harm each other in the past have been reported in the media (e.g. the Dieudonné affair in France), and were studied in other disciplines (Chaumont, 1997; Todorov, 2001). We argue that, in some circumstances, groups that did not harm each other in the past, but were harmed by a third group (either by the same or by a different group of perpetrators), can compete over the recognition of their past sufferings. This competition can then foster negative intergroup attitudes. We hypothesized that the perceived lack of recognition of in-group victimhood, combined with the perception that an out-group benefits from a greater recognition of its victimhood, could lead to intergroup animosity, and that this effect could be due to a sense of relative lack of recognition of in-group victimhood compared with that granted to another group. I will present three studies. In Study 1, Sub-Saharan Africans living in Belgium (N=129) completed a questionnaire survey. In Study 2, we replicated the first study among Muslims in Belgium (N=127). Finally, in order to ascertain the causal relationship between a relative lack of victimhood recognition and intergroup attitudes, we experimentally manipulated it in Study 3 (N=183). We created four different versions of a scenario in which the in-group (psychology students) and an out-group (law students) were victimized by a third group (business students). Then, the authorities (the university) recognized the victimization of: both groups (Condition 1), none of the groups (Condition 2), only the in-group (Condition 3), or only the out-group (Condition 4). 

 
2014/2015

 

22 czerwca 2015: dr Joris Lammers (Uniwersytet w Kolonii), "Political Reality Appears Simpler to the Politically Extreme than to Political Moderates". 

 

Seven studies conducted in the USA demonstrate that people with a strong political preference at both ends of the political spectrum—both strong Republicans and strong Democrats—represent reality differently, compared to moderates. Those at the political extremes categorize stimuli in a political environment more strictly according to political ideological lines and thus form a more simplified and clustered mental representation of reality. This pattern was obtained regardless of whether stimuli were politicians (Study 1), social groups in society (Study 2), or newspapers (Study 3). Furthermore, both strong Republicans and strong Democrats were more likely to make categorical inferences about the world based on their clustered mental representation of reality. This was found for estimating the likelihood that geographical location determines voting (Study 4), that political preference determines personal taste (Study 5), and that political preference shapes social relationships (Study 6). Finally, Study 7 confirmed the causal direction of this effect, by demonstrating that the effect of a strong political preference on these categorical inferences is amplified if political preference is made temporarily salient. Together, these results demonstrate that a strong political preference leads to a more clustered mental representation of political reality. Reality appears simpler and in fewer shades of grey to the politically extreme than to moderates.

 

24 kwietnia 2015. Marta Penczek (Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej), "Predyktory przebaczenia międzygrupowego i interakcje między nimi". 

 

Przebaczenie międzygrupowe, czyli rezygnacja z negatywnych postaw wobec grupy obcej, która w przeszłości dopuściła się wobec naszej grupy, to stosunkowo nowy temat w psychologii społecznej. Niemniej jednak wzbudza rosnące zainteresowanie badaczy, co poskutkowało licznymi pracami zarówno korelacyjnymi, jak i eksperymentalnymi. Przegląd literatury pokazuje, że o ile związki między wybaczeniem a niektórymi innymi zmiennymi (np. zaufaniem) są relatywnie spójne między badaniami, o tyle w przypadku innych pojawiają się znaczące różnice. Szczególnie interesująca jest tu identyfikacja z pokrzywdzoną grupą. O ile bowiem van Tongeren i współpracownicy (2014) przedstawiają ją jako najsilniejszy negatywny predyktor przebaczenia, o tyle w wielu badaniach związek między tymi dwiema zmiennymi nie istnieje, a nawet bywa pozytywny. Aby wyjaśnić tę niespójność, została przeprowadzona metaanaliza na k=26 badań z całego świata (N=8959). Jej wyniki pokazują, że identyfikacja społeczna jest niezbyt silnym predyktorem przebaczenia międzygrupowego. Co więcej, zróżnicowanie w poziomach tych zależności jest bardzo wysokie (I2=99,243). Najsilniejszymi korelatami są zmienne związane z postrzeganiem grupy-agresora, takie jak jej skrucha czy zaufanie wobec niej. Celem wyjaśnienia siły związku między tożsamością społeczną a przebaczeniem międzygrupowym przeprowadzone zostały metaregresje, w których moderatorami były makrospołeczne czynniki związane z historią konfliktu i pojednania, a także indywidualne postrzeganie grupy-agresora.

 

20 lutego 2015: dr Magdalena Budziszewska (Instytut Psychologii Akademii Pedagogiki Specjalnej): "Dobre dziewczynki nigdy się nie złoszczą. Emocje i konstruowanie tożsamości płci w adolescencji."

 

Kulturowy wzorzec emocji nie jest jednakowy dla kobiet i mężczyzn. W szczególny sposób dotyczy to emocji złości, której przeżywanie, zgodnie ze stereotypem, przypisywane jest w inny sposób mężczyznom niż kobietom. Okres adolescencji, kiedy tożsamość płci, ulega intensywnym przemianom rozwojowym, jest szczególnie wrażliwy na normę kulturową dla płci. W wystąpieniu przedstawię badanie, w którym 105 nastolatków i nastolatek z polskich szkół gimnazjalnych i liceów opowiedziało w formie narracyjnej swoje osobiste doświadczenia dotyczące emocji złości. Wyniki były poddane analizie jakościowej, oraz częściowo także ilościowej. Stworzono kategorie porządkujące znaczenia nadawane przeżywanym emocjom według ich tematów i podstawowych zagadnień psychologicznych w nich poruszanych, a także porządkujące narracje według cech formalnych. Wyłaniający się z tego obraz , pokazuje, że chłopcy i dziewczynki w okresie adolescencji opowiadają dwie skrajnie różne historie na temat tego, czym jest złość i jak ją przeżywają. Implikacje i sposób interpretacji takiego wyniku zostaną poddane dyskusji, do której zapraszam uczestników spotkania.

 

30 stycznia 2015: dr Michał Krawczyk (Wydział Ekonomii UW), "Kopernik była kobietą! O błędnym przypisywaniu płci cytowanym autorom".

 

It has often been suggested that the role of a scientist is commonly associated with male gender, which may have negative implications for female researchers. The evidence supporting this view comes predominantly from surveys and projective tests (“draw-a-scientist”). In this project I conduct three studies using novel methodology, based on existing field data. In Study 1 I find that academic researchers citing others’ work are much more likely to incorrectly attribute gender of female compared to male authors, presumably due to the male-scientist stereotype. The limitation of the study is that English grammar rarely calls for gender attributions at all. Therefore in remaining studies I make use of Polish language texts, in which e.g. expressions like “praca Glanzera i Cunitza” imply that both cited authors are thought to be male (while in fact the passage may refer to the work of Murray Glanzer and Anita Cunitz so that “praca Glanzera i Cunitz” is the correct form). In Study 2 gender imbalance analogous to that identified in Study 1 is found in psychology master theses authored by male, but not female students. In Study 3 (which is still in progress) I compare prevalence of the two types of mistakes in references to eponymous scientific phenomena in popular texts.

 

12 grudnia 2014: dr Artur Markowski (Instytut Historyczny UW), "Kłopoty z pogromami: czyli skąd się wzięła schematyczność myślenia historycznego o pogromach"

 

Badania historyczne nad pogromami Żydów wciąż wzbudzają społeczne kontrowersje.  W sferze naukowej odrzuca się dziś najczęściej schemat myślenia o pogromach w dualistycznym układzie sprawcy - ofiary, a debata o eseju Grossa pozwoliła przełamać także utarty paradygmat badawczy w którym zrzucano winę za pogrom na Rosję (jej aparat państwowy) czy w późniejszej modyfikacji Niemców (żołnierzy niemieckich).

Celem mojego wystąpienia będzie pokazanie w jaki sposób zamierzam zanalizować kształtowanie się paradygmatu badawczego tak trwałego w badaniach nad pogromami. Sądzę, że pisarstwo historyczne i para-historyczne jakie narosło wokół pogromu Żydów w Białymstoku w 1906 miało  w tym przypadku ogromne znaczenie.

 

6 listopada 2014: dr Sylvie Graf (Instytut Psychologii Czeskiej Akademii Nauk), "Challenging prejudice: The effect of language, media exposure and intergroup contact on outgroup attitudes"

 

Prejudice towards members of different social groups represents one of the most pressing issues in society. The presentation will summarize outcomes of several studies examining factors that can shape outgroup attitudes. First, I will introduce three studies focusing on the effect of nouns vs. adjectives for nationality and ethnicity labels on outgroup attitudes. A follow-up study attempted to disentangle the effects of linguistic devices and valence of bogus news about minority members on attitudes towards minorities. However, one-off presentation of articles about outgroups might not be enough to counteract repeated exposure to media news or outgroup members. In order to contrast different sources shaping outgroup attitudes, I will compare the effect of media exposure to direct forms of intergroup contact with minority members. Past intergroup contact research has been criticized for a neglect of negative effects of experiences with outgroup members. In the last presented study from five Central European countries, I will show how positive and negative contact differently influence outgroup attitudes. 

 

 

2013/2014

9 maja 2014: dr Daniel Geschke (Friedrich-Schiller-University Jena, Niemcy), "Islamophobia and TV consumption as mutually reinforcing spirals in German non-Muslims"

 
The present study investigates the relationship between TV consumption and Islamophobia that is a severe issue in Germany and other Western societies. Despite the large number of Muslims living in Germany and the frequent public debates on Islam-related issues in Germany, direct contact between non-Muslims and Muslims in Germany is rather rare. Therefore, media representations of Muslims are a crucial source of information and opinion for German non-Muslims. To contribute to explanations and possible solutions with regard to Islamophobia, the present two-wave field study investigates the role of TV consumption in a sample of non-Muslim Germans (N = 97; aged 14-33). Past research indicates a negative bias in Islam-related news coverage, which is especially extreme in German private TV channels. With a focus on negative events and Islamist terrorism the whole group of Muslims is predominantly depicted in a stereotypical, negative way. Additionally, these reports on private TV are often highly dramatized and emotionalized, possibly leading to stronger anti-Muslim sentiment in its viewers.
Slater's (2007) theory of reinforcing spirals of media selectivity and effects serves as theoretical background. It posits that media content and frequency of media use can influence users' attitudes. Simultaneously, these attitudes can influence the choice of media content and the frequency of media use. The present study seeks to provide evidence for and to refine Slater's theory. Therefore, TV
consumption is differentiated into general quantity and specific quality (divided into preference for public channels vs. private channels).
We assumed (a) a significant cross-sectional relationship of quantity and quality of TV consumption (preference for public/private channels) to the Islamophobia level, and (b) a mutual reinforcement of quantity/quality of TV consumption and Islamophobia over time. Results of structural equation modelling showed significant, positive relations of private channel preference to levels of Islamophobia
(cross-sectional) and a mutually reinforcing spiral process between the private channel preference and Islamophobia over time. Thus, users preferring private TV-channels become more Islamophobic over time. Simultaneously, strongly Islamophobic users show increased preferencesfor private TV-channels over time. Users preferring public TV-channels exhibit no increase of Islamophobia over time and a lower level of Islamophobia did not lead to an increase in preferences of public channels. Additionally, the analyses showed no longitudinal influence of quantity of TV consumption on Islamophobia.
These results emphasize (a) the importance of a specification of the construct of media use central to Slater's (2007) theory and (b) the need for an improvement of the Islam-related news coverage to decrease Islamophobia in German.

 

25 kwietnia 2014: Kuba Kryś (Instytut Psychologii Polskiej Akademii Nauk), “Cultural variety of development goals (introduction to the idea of Culturally Sensitive Development Index)

 

The aftermath of the global financial crisis is an exciting time for social scientists, since it dramatically revealed flaws in the reigning paradigms of social development. Last six after-crisis years delivered numerous evidence that people’s values and expectations toward development differ across cultures.

Therefore author postulates that previous paradigms used to measure development were probably biased in the direction of individualistic values. Author claims that in the near future the cultural variety of development goals, and paths leading to those goals, may and should be reflected in quantified index of development. The major challenge is to combine existing knowledge into the methodology allowing for more thorough understanding of the key though culturally diversified factors of development.

The idea of planned interdisciplinary research is to combine economic knowledge on development (e.g. summarized by the Economics Noble Award recipients’ team of Stiglitz, Sen and Fitoussi, 2009) and methodologies used in various cross-cultural psychology projects quantifying cultural diversity of human values and practices (e.g. Schwartz, 2011; House, Hanges, Javidan, Dorfman, & Gupta, 2004; Hofstede, 2001). The objective is thus to create and test the methodology for Culturally Sensitive Development Index (CSDI). The outcome will help understand diversified paths of development, which is the issue of high societal, practical and political importance.


Referat dotyczy humanizacji Ja (self-humanizing effect) – zjawiska rozumianego jako przypisywanie sobie w większym stopniu niż Innym cech stanowiących esencję natury ludzkiej (Haslam, Bain, Douge, Lee & Bastian, 2005; Haslam & Bain, 2007; Haslam i Bain, 2007). Człowieczeństwo rozpatrywane jest tutaj w dwóch aspektach: natura ludzka (human nature; dalej: HN); to cechy, które mogą charakteryzować zarówno ludzi, jak i zwierzęta (np. ciekawość, impulsywność) oraz cechy specyficznie ludzkie (uniquely human; dalej: UH), czyli takie, które są specyficzne wyłącznie dla ludzi (jak uprzejmość, skąpstwo). Wskazuje się, że w sytuacji porównań typu „Ja w porównaniu z Innymi (np. przeciętną osobą)” ludzie przypisują cechy natury ludzkiej w większym stopniu sobie niż Innym. Co istotne, podkreśla się, że ów efekt zawyżania dotyczy jedynie cech z kategorii „natura ludzka” (i jest silniejszy dla negatywnych niż pozytywnych cech HN), nie pojawia się zaś dla cech specyficznie ludzkich (np. Haslam i Bain, 2007). Sądzimy jednak, że wnioski te nie są uprawnione ani w świetle danych empirycznych, ani w świetle założeń teoretycznych dotyczących sądów porównawczych. Na poparcie naszych twierdzeń przedstawimy krótko podstawowe założenia teoretyczne oraz wyniki zrealizowanych przez nas badań międzykulturowych (w Polsce, Korei oraz Włoszech). W badaniach tych osoby badane (N=515) były proszone o porównanie siebie z przeciętnym studentem własnej uczelni w zakresie 40 cech, zaczerpniętych z wcześniejszych badań (Haslam i Bain, 2007). Uzyskane wyniki wskazują jasno, że ludzie przypisują sobie w większym stopniu niż Innym zarówno cechy z kategorii „natura ludzka” jak i cechy z kategorii „specyficznie ludzkie”, o ile są to cechy pozytywne. W przypadku cech negatywnych pojawią się efekty zaniżania dla Ja względem Innych (zarówno dla cech UH jak i HN). Ten wzorzec wyników przejawia się z imponującą spójnością we wszystkich uwzględnionych w badaniu krajach. Prezentowane wyniki zmuszają do nowego spojrzenia na zjawisko określane w literaturze przedmiotu jako humanizacja Ja.

 
2012/2013


Celem przedstawionego projektu jest zbadanie mechanizmów determinujących reakcje członków grup nieuprzywilejowanych na nierówności społeczne. W szczególności projekt dotyczy wpływu różnych poziomów identyfikacji grupowej na akceptację nierównego porządku społecznego. Zarówno istniejąca na ten temat literatura (Dovidio, Gaertner, i Saguy, 2009; Saguy i Chernyak-Hai, 2012; Wohl i Branscombe, 2005), jak i badania własne (Jaśko i Kossowska, 2013) wskazują na to, że członkowie grup nieuprzywilejowanych legitymizują nierówne relacje międzygrupowe w większym stopniu, jeśli identyfikują się ze wspólną kategorią nadrzędną, obejmującą zarówno własną grupę, jak i uprzywilejowaną grupę obcą. Z drugiej strony, oceniają je jako mniej sprawiedliwe, im silniejsza jest ich identyfikacja z własną podgrupą. Celem aktualnie realizowanego projektu jest określenie mediatorów tej relacji. W szczególności, planowane są trzy linie badań, które dotyczą kolejno: percepcji nierówności międzygrupowych, atrybucji tych nierówności oraz ekspresji niezadowolenia z nierówności. Zostaną zaprezentowane wyniki pierwszych badań przeprowadzonych w ramach projektu.
 
Negative stereotypes and prejudice can have pervasive, deleterious effects on our perceptions of outgroup members.  These consequences manifest and interact at implicit (or fast, automatic, etc.) and explicit (or slow, controlled, etc.) speeds of cognitive processing to bias perceptions of others accordingly. Less is known, however, about the nature of these interactions given their inherent complexity and temporal discordance. In this talk, I utilize electroencephalography (EEG), functional magnetic resonance imaging (fMRI), and lesion patient methodologies to further our understanding of the causes and consequences of stereotyping and bias as well as the role that implicit and explicit cognitive processes play in their perpetuation. Findings demonstrate that negative stereotypic primes bias information processing early and often in the neural processing stream. This bias, in turn, manifests in a variety of ways, including undermining the evolution of trust between outgroup members, the ability to predict how outgroup members might behave, and facilitating implicit encoding of novel outgroup members. As an intriguing caveat, I will also discuss recent genetic findings that suggest neural plasticity within specific regions of the brain moderates the expression and inhibition of implicit and explicit bias. Such findings highlight the importance of understanding the subtle yet striking bias stereotypes have on the perceptions and behaviors of the disenfranchised in our society, as well as the overall importance of using neuroscience methodologies to enrich our understanding of social psychological phenomena and vice versa.  

Celem 5 badań było ustalenie, czy wyobrażony kontakt z postacią niezwyczajną (nadnaturalną) może pomagać w radzeniu sobie z samotnością. Badania 1 i 2 eksperymentalnie demonstrują, w jaki sposób niezaspokojona potrzeba więzi społecznych może kształtować wizerunek istot nadnaturalnych. Wyniki zgodnie wskazują, że postaciom tworzonym pod wpływem wspomnienia deprywacji więzi społecznych (vs. afiliacji) przypisywano więcej cech nadnaturalnych oraz wspólnotowych. Zależności ujawnione przez badania eksperymentalne, potwierdza schemat nadnaturalnej interwencji powtarzający się w baśniach różnych kultur. Analiza jakościowa opowieści wywodzących się z folkloru innuickiego i norweskiego (badanie 3) ujawniła obecność w obydwu kulturach schematu magicznej pomocy, udzielanej bohaterom cierpiącym z powodu samotności i wykluczenia. Badania 4 i 5 potwierdzają ideę regulacyjnego potencjału wyobrażeń istot nadnaturalnych. Wiara w istnienie usankcjonowanych kulturowo postaci boskich stanowiła istotny predyktor niższego poziomu samotności kobiet, które doświadczyły silnej traumy (badanie 4). W badaniu 5 testowano możliwy mechanizm kojących efektów. Wyobrażone spotkanie z istotą o nadnaturalnej mocy (vs. ze znajomym) powodowało wzrost poczucia transcendencji, a także większą jasność pojęcia Ja. Dyskutowane jest znaczenie wyobrażonych kontaktów w procesie samoregulacji potrzeby przynależności.



 
2011/2012

 
 
 

Zajmuję się głębokimi, pokojowymi przemianami społecznymi (Profound Peaceful Social Transitions, PPST), a w tym: zmianami powstałymi pod wpływem działalności przedsiębiorców społecznych, ruchem podziemnej „Solidarności”, czy – w planie – ruchami Martina Luthera Kinga i przemianami pokojowymi w kraju Basków. Jakie cechy odróżniają te transformacje od ruchów społecznych, które są krótkotrwałe i odwracalne (na przykład szybkie zgromadzenia pod wpływem informacji rozchodzących się za pomocą nowoczesnych technologii informatycznych)? Co powoduje, że przedsiębiorcy społeczni tworzą trwałe, nieodwracalne, systemowe zmiany społeczne? Jakie mechanizmy uczyniły przemiany społeczne dekady podziemnej Solidarności dalekosiężnymi i wykraczającymi poza transformację polityczną czy ekonomiczną?

Weryfikowaną przeze mnie w różnych badaniach hipotezą jest, że wspomniane ruchy wytwarzały kapitał społeczny, który pozostawał jako trwała „wartość dodana”.

Dalsze pytanie tyczy sieci społecznych: jakie są cechy struktury sieci społecznych towarzyszących transformacjom typu PPST? Jakiego typu sieci sprzyjają powstawaniu kapitału społecznego? Hipotezą jest, że istotnymi cechami tych sieci są między innymi rónowaga między silnymi (krewni, przyjaciele) a słabymi (mało znane osoby) połączeniami oraz zagnieżdżanie się różnych kręgów w sieci ogólnej (embeddedness); ponadto – że sieci te mają strukturę bezskalową.

Można przypuszczać, że otwieranie się jednostek na słabe połączenia wymaga specyficznych dyspozyji, które – pod wpływem zaangażowania okresu transformacji – przeradzają się w trwałe cechy.

W procesie badawczym jestem obecnie w okresie pilotażu. W prezentacji przedstawię więc cząstkowe wyniki, na podstawie których można konstruować dalsze badania. Liczę więc na uwagi i pomysły uczestników seminarium.

 
 
 
2010/2011

 

 
 
 
2008/2009

 

 
 
 
2007/2008

 

 

 

 

 

 

 
2006/2007